« بسمه تعالی »
|
روش های نوین یاددهی – یادگیری
و
کاربرد آنها در آموزش
مقدّمه : |
نظام هاي آموزشي همواره تلاش مي كنند از شيوه ها و فنون متناسب با اصول وخواسته هاي برنامه هاي درسي ، اهداف و محتوا را به درستي به مخاطبان انتقال دهند . نگاهي به تاريخ آراي تربيتي بيانگر اين واقعيت است كه مجريان برنامه هاي درسي (معلمان ) اگراز فرايندعلمي ومنطقي آموزش مطلع نباشند وبراي تحقق اهداف از شيوه هايي نامتناسب بهره بگيرند ،چه بسا كه تلاش ها و زحمات افراد مؤثر درآموزش بي ثمر بما ند ازاين رو دركنار پيشرفت هاو يافته هاي جديد آموزشي وتربيتي لازم است برنامه ريزان درسي به تبيين شيوه ها ورو ش هاي ياددهي – ياد گيري بپردازند .
معمولآدرامر آموزش وتدريس به عناصري هم چون « الگو ، نظريه وروش » برمي خوريم وگاهي ما معلمان اين عناصر رابه جاي هم به كار مي بريم .كميسيون ياددهي- يادگيري اداره ي كل آموزش وپرورش استان آذربايجان غربي براين است درطي فرايندي به معرفي روش هاي نوين ياددهي- يادگيري وكاربرد آنها در آموزش بپردازد .
اين كميسيون به طور صحيح مسير مطالعه را طي كرده وبراي اين كه همكاران محترم در به كار گيري روش ها مهارت كسب نمايند محتواي بروشور را در سه بخش كلي زير تنظيم كرده است :
الف ) نظريه هاي ياددهي – يادگيري
ب ) الگو هاي آموزش و تدريس
ج ) روش ها وفنون آموزش
الف ) نظريه هاي ياددهي-يادگيري
معلم درتدريس خود از اصول و قوانين يك يا چند نظريه ي يادگيري استفاده مي كند ؛ شايد نتواند چگونگي آن را توضيح دهد واز كاربرد آن نظريه ي آموزشي ، آگاهي هشيارانه نداشته باشد .
وقتي معلم براي جلب توجه دانش آموز سعي مي كند انگيزشي قوي ايجاد كند ، وقتي تدريس را با طرح سؤالي جالب شروع مي كند ويا آن كه آن را با طرح سؤالي پيچيده خاتمه مي دهد ، آگاهانه و يا نا آگا هانه نظريه هاي يادگيري را درروش هاي تدريس خويش به كار مي گيرد . هر كدام ازاين انواع يادگيري ،بر نظريه ي خاصّي استوار است .
معلّمی که نداند چه نظریه ای درتدریس خویش پیروی می کند ،تدریس بی هدف و خسته کننده ای خواهد داشت وتدریس معلّمی که آگاهانه با توجّه به موضوع آموزش ومخاطبان ، روش های تدریس خود را با اصول وقوانین نظریه ای خاص منطبق می سازد فرح بخش، هدفمند ونشاط آور است .
نظریه های یاددهی – یادگیری عبارتند از :
1- نظریه ی ثوراندایک
2- نظریه ی اسکینر
3- نظریه ی پاولف
4- نظریه ی گشتالت
5-نظریه میدان-شناختی
۶- نظریه ی یادگیری اکتشافی
۷- نظریه ی یادگیری معنادار
۸- نظریه ی خبرپردازی
۹- نظریه ی رشدشناختی پیاژه
۱۰- نظریه ی دیویی
۱۱- نظریه ی گانیه
۱۲- نظریه ی برونر
ب )الگو های تدریس و آموزش
الگوی تدریس، در مفهوم کلّی چهارچوب معینی است که عناصر مهم تدریس درپیکره ی آن پیش بینی می شود . اگر الگو برای طرّاحی آموزشی باشد ، کلّ فرایند آموزش مورد توجّه خواهد بود امّا اگر برای اراِئه ی محتوا به دانش آموزان باشد، فقط به عنوان یکی از شیوه های تدریس مورد استفاده خواهد بود . پیش بینی و شناخت اجزا وعوامل مؤثر در تدریس به معلّم کمک می کند تا در انتخاب روش های مناسب ،آگاهانه عمل نماید .
تدریس فرآیندی دو سویه است که به دانش ، مهارت و نگرش معلّم اطلاعات وتوانایی های دانش آموز ، شرایط و امکانات آموزشی ، اجتماعی و فرهنگی و ... بستگی دارد . باتوجّه به این که معلّم قادر نیست همه ی عوامل را برای هر جلسه ی تدریس بررسی وکنترل کند ،لازم است چهارچوبی در مقیاس کوچک طرّاحی شود تا معلّم بتواند با توجّه به الگوی انتخابی خود ، به سازمان دهی فعالیّت های آموزشی بپردازد .
انتخاب الگوهای تدریس مناسب ، جریان یاد دهی – یادگیری درس را آسان می کند و رغبت دانش آموزان را به این درس می افزاید .
الگوهای تدریس و آموزش عبارتند از :
1- الگوی عمومی تدریس
2- الگوی تفکّر تدریس
3- الگوی دریافت مفهوم
4- الگوی آموزشی گانیه
5- الگوی آموزشی مریل
6- الگوی آموزشی پیش سازمان دهنده
7- الگوی آموزشی ساخت گرایی
8- الگوی تدریس اعضای گروه
9- الگوی بارش مغزی
10- الگوی تدریس پژوهش آموزی
11- الگوی بدیعه پردازی
12- الگوی کاوشگری
13- الگوی ایفای نقش
14- الگوی تفکّرانتقادی
15- الگوی همیاری
۱۶ - الگوی طرح درس روزانه
ج ) روش ها و فنون آموزش
یکی ازهدف های آموزش و پرورش کنونی این است که فراگیران را یاری کند تا بتوانند از دانش خویش به طور مؤثر استفاده کنند . این هدف ، متخصصین و معلمین آموزش و پرورش را ملزم می سازد تا روش های تدریس نوین را به کار گیرند .
معلّمین به دنبال روشی هستند که بتوانند در دانش آموزان انگیزه ی کافی جهت کسب دانش وانجام فعالیت های آموزشی ایجاد کنند .
روش ها و فنون آموزش عبارتند از :
1- روش کار آیی گروهی
2- روش اکتشافی
3- روش گردش علمی
4- روش بحث گروهی
5- روش سخنرانی
6- روش نمایشی ( نمایش علمی )
7- روش یادگیری تا حدّ تسلّط ( آموزش انفرادی )
8- روش آزمایشی (آزمایشگاهی )
9- روش واحد کار (پروژه )
10- روش حلّ مسأله
11- روش ایفای نقش ( نمایش نامه )
12- روش تدریس مبتنی بر ایفای نقش
|
اداره کل آموزش وپرورش استان آذربایجان غربی
معاونت آموزش متوسطه راهنمایی
تکنولوژی و گروه های آموزشی متوسطه راهنمایی
کمیسیون بهبود وکیفیت بخشی به فرآیند
یاددهی –یادگیری
سال تحصیلی 90/89
|
اداره کل آموزش وپرورش استان آذربایجان غربی
معاونت آموزش متوسطه راهنمایی
تکنولوژی و گروه های آموزشی متوسطه راهنمایی
کمیسیون بهبود وکیفیت بخشی به فرآیند
یاددهی –یادگیری
سال تحصیلی 90/89